تحلیل کارائی مصرف آب سیب‌زمینی مزارع شمال استان خوزستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار پژوهش بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول ایران.

چکیده

ارزیابی سالانه شاخص کارایی مصرف آب، امکان استخراج راهبردهای ارتقای بهره‌وری آب مزارع را فراهم می‌کند. هدف اصلی این مقاله تحلیل مدیریت‌های کشاورزان و تعیین عوامل مؤثر در بهبود کارایی مصرف آب سیب‌زمینی مزارع شمال استان خوزستان است. در استان خوزستان کشت سیب‌زمینی از دهه اول مهرماه به‌عنوان کشت زمستانه یا طرح استمرار باهدف تأمین سیب‌زمینی موردنیاز بازار شروع‌شده و تا دهه اول بهمن‌ماه خاتمه می‌یابد. مقاله حاضر نتیجه مطالعه مراحل رشد، مدیریت آبیاری سطحی – جویچه‌ای و عملکرد سیب‌زمینی در 33 مزرعه انتخابی با مدیریت کشاورزان در منابع تأمین آب مختلف شامل شبکه‌های آبیاری و زهکشی دز و گتوند، چاه و پمپاژ در فصل زراعی 98 - 1397 است. نتایج این بررسی نشان داد که به‌طور متوسط با بارش مؤثر 201 میلی‌متر در فصل رشد گیاه و با حجم آب مصرفی 2135 مترمکعب، 21100 کیلوگرم در هکتار غده سیب‌زمینی با کارایی مصرف آب (بارش مؤثر+ آبیاری) 41/5 کیلوگرم در مترمکعب تولید شد. متوسط بازده کاربرد آب این مزارع 3/39 درصد بود. تأمین آب از منابع قابل‌اطمینان در مدیریت آبیاری مناسب و بهبود کارایی مصرف آب مزارع مؤثر بود. عدم توجه به دور آبیاری مناسب و رطوبت خاک موجب شد تا عمده مزارع با تاریخ کشت‌های تأخیری، به‌ویژه در مرحله رشد میانی با تنش خشکی مواجه شدند. بر اساس تحلیل مدیریت‌های کشاورزان، توصیه‌های کاربردی افزایش کارایی مصرف آب سیب‌زمینی با انتخاب تاریخ کاشت مناسب، مدیریت بهنگام آبیاری، رعایت زمان برداشت متناسب با رسیدگی غده‌های سیب‌زمینی و در صورت امکان تغییر درروش آبیاری ارائه شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

potato water Use efficiency analysis on farms in the north of Khuzestan province

نویسنده [English]

  • mansour moayeri
Assistant Professor, Agricultural Engineering Research Department, Agriculture and Natural Resources Research and Education Center of Safiabad- Dezful, Agricultural Research, Education and Extension Organization
چکیده [English]

Annual evaluation of water use efficiency index provides the possibility of extracting strategies to improve farm water productivity. The main purpose of this article is to determine the effective factors in improving the water productivity of potatoes in the north of Khuzestan province. In Khuzestan province, potato cultivation has started from the first 10 days of October as winter planting or continuation plan with the aim of supplying the potatoes needed by the market, and will end until the first 10 days of February. The present paper is the result of studying on growing stages, management of surface-furrow irrigation and potato yield in 33 selected farms in different water supply sources including Dez and Gotvand’s irrigation and drainage networks, wells and pumping during one growing season. In this study, it was found that with an average effective rainfall of 201 mm and a volume of water consumption of 2135 cubic meters per hectare, 21100 kg of potato tubers with water use efficiency (effective rainfall + irrigation) 5.41 kg per cubic meter is produced. The average water application efficiency in these farms was 39.3%. Improper irrigation cycle and soil moisture caused most fields with delayed sowing dates, especially in the middle growth stage. Based on the analysis of farmers' managements, practical recommendations were provided to increase the water use efficiency of potatoes by selecting the appropriate planting date, timely irrigation management, observing the harvest time in proportion to the maturity of potato tubers and if possible change in irrigation method.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Water Consumption
  • Potato Continuation Plan
  • Production Capacity
  • Tuber yield
  • evapotranspiration
حیدری، ن. 1390. تعیین و ارزیابی شاخص کارایی مصرف آب محصولات زراعی تحت مدیریت کشاورزان در کشور. مجله مدیریت آب و آبیاری، 2 (1): 43 - 57.
حیدری، ن.، اسلامی، ا.، قدمی فیروزآبادی، ع.، کانونی، ا.، اسدی، م. و عبدالهی، م. خ. ١٣٨٥. کارایی مصرف آب محصولات زراعی مناطق مختلف کشور. اولین همایش ملی مدیریت شبکه‌های آبیاری و زهکشی ایران. ١٢ تا ١٤ اردیبهشت. دانشگاه شهید چمران اهواز.
دارابی، ع. ١٣٨٦. اثر کاشت پاییزه و زمستانه و تنش دما بر عملکرد کل، عملکرد قابل‌فروش و اجزاء عملکرد چند رقم سیب‌زمینی. مجله نهال و بذر،23 (3):373-385.
دارابی، ع. ١٣٩٢. اثر تاریخ کاشت بر عملکرد کل و قابل‌فروش ارقام سیب‌زمینی در خوزستان. مجله بهزراعی نهال و بذر 2-29 (3):369-378.
رضوانی، س. م. و جعفری، ع. م. 1384. ارزیابی فنی و اقتصادی سیستم‌های آبیاری بارانی اجراشده در مزارع سیب‌زمینی در استان‌های همدان و اصفهان. گزارش نهایی شماره 401/84، موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، کرج.
رفیعی، م. ر. و ع. دارابی. 1386. بررسی تأثیر دور و میزان آبیاری بر عملکرد کل و قابل‌فروش و اجزای عملکرد ارقام سیب‌زمینی. مجله علمی کشاورزی، 30(1): 27-36.
قاسمی نژاد رائینی، م. ر. و معروفی، ص. 1390. مطالعه شاخص بهره‌وری آب، در مزارع سیب‌زمینی دشت همدان ـ بهار.نشریه علوم و مهندسی آب، 1(1): 94-87.
قدمی فیروزآبادی، ع. 1395. بررسی بازده، میزان انرژی مصرفی و کارایی مصرف آب در ایستگاه‌های پمپاژ برقی. فصلنامه مهندسی آبیاری و آب ایران، 25(6): 14-1.
قدمی فیروزآبادی، ع.، سیدان، س.م. و عباسی، ف. 1389. ارزیابی فنی و اقتصادی آبیاری با لوله‌های کم‌فشار (هیدروفلوم) و مقایسه آن با آبیاری سنتی و بارانی. مجله تحقیقات مهندسی کشاورزی، 2(11): 84-73.
معیری، م. 1399. اندازه‌گیری آب مصرفی سیب‌زمینی در کشور. موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی. گزارش منطقه‌ای خوزستان، تیرماه 99.
Allen, R.G., Pereira, L.S., Raes, D. and Smith, M. 1998. Crop Evapotranspiration: Guidelines for Computing Crop Water Requirements. FAO Irrigation and Drainage Paper 56, Rome.
Ayers, R.S., and Westcot D.W. 1985. Water Quality for Agriculture, FAO Irrigation and Drainage Paper 29 rev 1. FAO, UN, Rome 174pp.
Bos, M.G. 1985. Summary of ICID definitions on irrigation efficiency. ICID Bulletin 34, January, pp. 28–31.
Chen, H.H. and Li, P.H. 1980 Biochemical changes in tuber-bearing Solanum species in relation to frost hardiness during cold acclimation. Plant Physio. 66: 414-421
Dwell, R., KleinKopf, G. and Pavek, J.G. 1981. Stomatal conductance and gross photosynthesis of potato (Solanum tuberosum L.) as influenced by irradiance, temperature and growth stage, Potato Res. 24: 49-59.
Fabeiro, C., Martin de Santa Olalla, F. and de Juan, J.A. 2001. Yield and size of deficit irrigated potatoes. Agric. Water Manage. 48: 255-266.
King, B.A., Stark, J.C. 1996. Potato Irrigation Management, BUL0789. University of Idaho Cooperative Extension System Publication. Availablefrom: http://www.cals.uidaho.edu/edcomm/pdf/BUL/BUL0789.pdf
Lal, S.S. and Sud, K.C. 2001. Potato. In: Rathore PS (ed) Techniques and Management of Field Crop Production. Agro bios, India, pp 465-510.
Ojala, J.C.,, Stark, J.C. and Kleinkopf, G.E. 1990. Influence of irrigation and nitrogen management on potato yield and quality. Am. Potato J. 67: 29-43.
Oweis, T. and Hachum, A.Y. 2006. From water use efficiency to water productivity: Issues of Research and Development. Proceeding of the Expert Consultation Meeting of the water use Efficiency Network; 25-27 November 2006, ICARDA, Aleppo, Syria.
Pavlista, A.D. 1995. Potato production stages: Scheduling key practices. UNL Coop Ext Circ 1249.
Zwart, S.J., Bastiaansen, W.G.M. (2004). Review of measured crop water productivity values for irrigated wheat, rice, cotton, and maize. Agric. Water Manag., 69, 115-133. Al-Hamaiedeh, H., Bino, M. 2010. Effect of treated grey water reuse in irrigation on soil and plants. Desalination 256 (1–3), 115–119.