تعیین توابع تولید و بهره‌وری آب در هیبریدهای مرسوم کلزا (مطالعه موردی شهرستان میاندوآب)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

2 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

3 مربی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، ارومیه، ایران

چکیده

برای ارزیابی تأثیر آبیاری بر عملکرد دانه و بهره­وری آب سه هیبرید مرسوم کلزا شامل اکاپی (T1)، الیت (T2) و میلنا (T3) در قالب طرح آماری کرت­های خرد شده نواری با سه تکرار و طی سال­های زراعی 84-83 و 85-84، آزمایشی در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی شهرستان میاندوآب انجام شد. برای استخراج توابع تولید و بهره­وری آب، هشت تیمار سطوح آبیاری (IP1 تا IP8) به ترتیب 120، 110، 100، 90، 80، 70، 60 و 50 درصد نیاز خالص آبیاری محاسبه‌شده با روش پنمن مانتیث فائو در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد توابع تولید در هیبریدهای T1، T2 و T3 همبستگی برابر با 98/0، 98/0 و 97/0 دارند. با استخراج توابع بهره­وری مشاهده شد که مقدار بهره­وری آب در شرایط تنش شدید، کاهش و با افزایش مقدار آب، افزایش‌یافته است. درصورتی‌که اعمال کم‌آبیاری الزامی باشد، تیمار IP4 به سبب ارائه بالاترین عملکرد دانه (میانگین عملکرد دانه برابر با 5/3758 کیلوگرم در هکتار برای دو سال) پیشنهاد می­گردد. نتایج تجزیه آماری پارامترهای بررسی‌شده نشان داد که با کاهش 10 درصدی آب مصرفی، سود به میزان 83/7 و 44/3 درصد به ترتیب در سال­های اول و دوم کاهش می­یابد. هیبریدهای T2 و T1 به ترتیب در سال­های اول و دوم بیشترین عملکرد را داشتند و عملکرد در سال دوم بالاتر از سال اول بود. علت این امر افزایش دما و تابش دریافتی بیشتر در سال دوم می­باشد. با هدف حداکثر بهره­وری آب، سطح آبیاری IP4 و هیبرید T2 پیشنهاد می­شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Determination of yield and water productivity functions of common hybrids of canola (Case study of Miandoab City)

نویسندگان [English]

  • Mina Rahimi 1
  • Vahid Rezaverdinejad 2
  • Heydar Tayfeh Rezaie 3
1 Ph.D. Student in Irrigation and Drainage, Department of Water Engineering, Faculty of Agriculture, Urmia University, Urmia, Iran
2 Associate Professor of Water Engineering Department, Faculty of Agriculture, Urmia University, Urmia, Iran.
3 Instructor of Agricultural and Natural Resources Research Center of West Azerbaijan Province, Urmia, Iran
چکیده [English]

To evaluate the effect of irrigation on seed yield and water productivity of three common canola hybrids including: Okapi (T1), Elite (T2) and Milena (T3) in the strip-plot statistical design with three repeats for 2004-2005 and 2005-2006 a field experiment was conducted in Miandoab agricultural and natural resources research center. To extract production and water productivity functions, eight treatments of different irrigation levels with IP1 to IP8 symbols including 120, 110, 100, 90, 80, 80, 70, 60 and 50% of water requirement calculated by the Penman Monteith FAO method was considered. The results showed that the production functions in T1, T2 and T3 hybrids have a correlation of 0.98, 0.98 and 0.97. By extracting the productivity functions, it was observed that the amount of water productivity decreased under severe stress conditions and increased with increasing water content. If deficit irrigation is required, IP4 treatment is recommended due to the highest seed yield (average seed yield equal to 3758.5 kg/ha for two years). The results of statistical analysis of studied parameters showed that with 10% reduction in water consumption, benefit decreased 7.83% in the first year and 3.44% in the second year. T2 and T1 hybrids had the highest yield in the first and second years, respectively, and the yield was higher in the second year than in the first year. The reason for this is the increase in temperature and more radiation received in the second year. To maximize productivity, IP4 and T2 hybrid are recommended.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Basin irrigation
  • Benefit
  • Deficit irrigation
  • Phenological Stages of Plant Growth
  • Seed yield
زاهدپور یگانه، ح.، رضاوردی­نژاد، و. و دهقانی‌سانیج، ح. 1396. ارزیابی بازده کاربرد و بهره­وری سامانه­های آبیاری سطحی در مزارع منطقه نازلوچای، دشت ارومیه. نشریه پژوهش آب در کشاورزی. 4 (31): 698-685.
شریفی جهان تیغ، غ. و عباسی، م. 1388. کلزای علوفه­ای. عشق دانش، چاپ دوم، 41 صفحه.
غفاری مقدم، ز. و فنایی، ح. 1395. تحلیل اقتصادی توابع تولید برای کلزا و خردل در شرایط کم­آبیاری در منطقه سیستان. نشریه پژوهش آب در کشاورزی. 30 (3): 359-347.
فرشی، ع. ا. 1377. برآورد آب موردنیاز گیاهان عمده زراعی و باغی کشور (گیاهان زراعی). آموزش کشاورزی وابسته به دفتر خدمات تکنولوژی آموزشی وزارت جهاد کشاورزی. جلد اول، 918 صفحه.
فروغی آینه­ ده، ع.، بیابانی، ع.، راحمی کاریزکی، ع. و رسام، ق. 1398. بررسی خصوصیات فیزیولوژیک مؤثر بر بهبود عملکرد ارقام کلزا. نشریه پژوهش­های زراعی ایران. 17 (1): 73-53.
نور قلی­پور، ف.، رضایی، ح.، میرزا شاهی، ک.، حقیقت­نیا، ح.، رمضانپور، م.، ارزانش، م. ح.، اسدی رحمانی، ه.، میرزاپور، م. ه.، افضلی، م.، طهرانی، م. م.، نبی غیبی، م. 1393. دستورالعمل مدیریت تلفیقی حاصلخیزی خاک و تغذیه کلزا. وزارت جهادکشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات خاک و آب. چاپ اول، 88 صفحه.
Djaman, K., O’Neill, M., Owen, C., Smeal, D., West, M., Begay, D., Angadi, SV., Koudahe, K., Allen, S. & Lombard, K. 2018. Seed Yield and Water Productivity of Irrigated Winter Canola (Brassica napus L.) under Semiarid Climate and High Elevation. Agronomy. 8(6): 90.
Dogan, E., Copur, O., Kahraman, A., Kirnak, H. & Guldur, ME. 2011. Supplemental irrigation effect on canola yield components under semiarid climatic conditions. Agricultural Water Management. 98(9): 1403-1408.
Faraji, A., Latifi, N., Soltani, A. & Rad, AHS. 2009. Seed yield and water use efficiency of canola (Brassica napus L.) as affected by high temperature stress and supplemental irrigation. Agricultural Water Management. 96(1): 132-140.
Gunasekera, CP., Martin, LD., French, RJ., Siddque, KH. & Walton, GH. 2003. Effects of water stress on water relations and yield of Indian mustard (Brassica juncea L.) and canola (Brassica napus L.). In Proceedings of the 11th Annual Agronomy Conference.
Hergert, GW., Margheim, JF., Pavlista, AD., Martin, DL., Supalla, RJ. & Isbell, TA. 2016. Yield, irrigation response, and water productivity of deficit to fully irrigated spring canola. Agricultural Water Management. 168: 96-103.
Kamkar, B., Daneshmand, AR., Ghooshchi, F., Shiranirad, AH. & Langeroudi, AS. 2011. The effects of irrigation regimes and nitrogen rates on some agronomic traits of canola under a semiarid environment. Agricultural Water Management. 98(6): 1005-12.
Pavlista, AD., Hergert, GW., Margheim, JM. & Isbell, TA. 2016. Growth of spring canola (Brassica napus) under deficit irrigation in Western Nebraska. Industrial Crops and Products. 83: 635-4