مدیریت آبیاری در کشت گل محمدی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

2 دانشیار پژوهش موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

چکیده

کشور ایران به لحاظ شرایط مناسب اقلیمی و تنوع آب و هوائی، دارای پتانسیل بالائی در تولید گیاهان زینتی و داروئی است. کشت این گیاهان به دلیل ویژگی‌های متعدد ازجمله؛ امکان پالایش پارامترهای محیطی، بهره‌وری بالاتر نهاده‌های تولید، ارز‌بری کم، امکان تولید خارج از فصل، ارزش‌افزودۀ بالا و ایجاد شغل و ارز‌آوری، از سال‌های اواخر دهه 70 شمسی از رشد فزاینده‌ای برخوردار شده است. به همین دلیل دولت اخیراً، سرمایه‌گذاری‌های کلانی برای ایجاد زیرساخت‌های لازم (احداث مجتمع و شهرک‌های گلخانه‌ای و احداث چهار پایانه تخصصی صادرات گل و گیاه در شهرهای تهران، محلات، دزفول و تنکابن) به‌منظور اصلاح ساختار نظام عرضه و فروش محصول انجام داده است. علی­رغم تنوع وسیع اقلیمی و امکان کشت گونه‌های دارویی و تزئینی مختلف و متناسب با شرایط اقلیمی در هر منطقه در کشور، قسمت قابل‌توجهی از آن، در مناطق خشک و نیمه­خشک واقع‌شده و ازنظر تأمین و تخصیص منابع آبی دارای محدودیت است. بنابراین نیاز به برنامه‌ریزی مناسب به‌منظور استفاده بهینه از منابع محدود آب در کشور احساس می‌شود. دراین‌ارتباط، یکی از اهداف مهم در کشت و اهلی کردن گیاهان دارویی و تزئینی، برنامه­ریزی آبیاری برای تولید این محصولات است. گل محمدی یکی از گیاهانی است که به لحاظ داشتن کاربردهای چندگانه تزئینی، دارویی و بهداشتی، دارای ارزش و جایگاهی ویژه‌ای برای تجارت جهانی است. گونه ایرانی این گل در دنیا منحصربه‌فرد است. این گیاه بسیار مقاوم به شرایط محیطی بوده و اکثر شرایط آب و هوائی را به‌خوبی تحمل می‌کند. همچنین، نسبت به کم‌آبی مقاوم بوده و بسته به منطقه کشت‌شده، بین 7 تا 15 روز یک‌بار در زمان گل­دهی و 20 تا 30 روز یک‌بار در دیگر دوره‌های رشد، آبیاری می‌شود. توسعه روزافزون کشت گل محمدی در عرصه کشاورزی کشور به‌ویژه در استان‌هایی با اقلیم خشک و نیمه‌خشک با توجه به مقاومت این گیاه به شرایط کم‌آبی می‌تواند به‌عنوان یک محصول راهبردی در زمینه حمایت از اقتصاد روستائیان، اشتغال‌زایی جوانان با توسعه صنایع کوچک جایگاه خاصی را به خود اختصاص دهد. هدف از این مقاله ضمن مرور قابلیت‌های گل محمدی به‌عنوان گیاه بومی کشور در سازگاری با شرایط فزایندۀ خشکی و خشک‌سالی، ترسیم مدیریت آبیاری این گل است.

کلیدواژه‌ها


بی‌نام، الف. 1395. آمارنامه کشاورزی سال 1394. مرکز فناوری اطلاعات معاونت برنامه­ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی. 401 صفحه.

بی‌نام، ب. 1395. برنامه موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی برای ارتقای بهره‌وری آب کشاورزی. انتشارات موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی. صفحات 42-27.

دانشخواه، م.، کافی، م. و نیکبخت. ع.، و میرجلیلی، م. ح. 1386. اثر سطوح مختلف نیتروژن و پتاسیم بر شاخص‌های عملکرد گل و اسانس گل محمدی برزک کاشان. مجله علوم و فون باغبانی ایران. 8(۲): 90-83.

سپاسخواه، ع. و توکلی، ع. 1385. اصول و کاربرد کم‌آبیاری. انتشارات کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران. 210 صفحه.

شریفی عاشورآبادی، ا.، روحی پور، ح.، عصاره، م. ح طبایی عقدائی، س. ر. و لباسچی، م. ح. 1393. تعیین نیاز آبی گل محمدی Rosa damascene Mill. با استفاده از لایسیمتر. دو ماهنامه علمی-پژوهشی تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران. 30(6): 931-923.

علیزاده، ا. 1385. رابطه آب و خاک و گیاه. انتشارات مشهد. چاپ ششم. 470 صفحه.

فرشی، ع. ا.، شریعتی، م. ر.، جارالهی، ر.، قائمی، م. ر.، شهابی‌‌فر، م. و تولایی، م. م. ش. 1376. برآورد آب مورد نیاز گیاهان عمده زراعی و باغی کشور، جلد دوم: گیاهان باغی. نشر آموزش کشاورزی، وزارت جهاد کشاورزی. 629 صفحه.

 

مقبلی مهنی دررودی، ا.، دلبری،م. و کوهی، ن. 1393. تأثیر آبیاری قطره‌ای سطحی و زیرسطحی بر عملکرد گل محمدی تحت رژیم‌های مختلف آبیاری. مجله تحقیقات آب و خاک ایران، 45(4): 412-405.

موسوی، ا. و فیضی، م. 1380. تأثیر کود آلی و شیمیایی ازته و تعداد آبیاری بر عملکرد کمی و کیفی گل محمدی. گزارش نهایی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان.

ﻧﻌﻤﺘﻲ ﻟﻔﻤﺠﺎﻧﻲ، ز.، ﻃﺒﺎﻳﻲﻋﻘﺪاﻳﻲ، س. ر.، ﻟﺒﺎﺳﭽﻲ، م. ح.، ﺟﻌﻔﺮی، ع. ا.، ﻧﺠﻔﻲ آﺷﺘﻴﺎﻧﻲ، ا. و داﻧﺸﺨﻮاه، م. 1390. تجزیه ﻋﻠﻴﺖ ﻋﻤﻠﻜﺮد گل محمدی Rosa damascene Mill. در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺨﺘﻠﻒﻛﺸﺖ. ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﺔ ﻋﻠﻤﻲ-ﭘﮋوﻫﺸﻲ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﮔﻴﺎﻫﺎن داروﻳﻲ و ﻣﻌﻄﺮ اﻳﺮان. 27(4): 572-561.

یزدانی. ح. 1380. مقایسه روش‌های آبیاری قطره‌ای و سطحی در کشت گل محمدی در کاشان. گزارش نهایی موسسه تحقیقات خاک و آب.

Allen, R.G., Pereira, L.S., Raes, D., and Smith, M. 1998. Crop Evapotranspiration. Guidelines for computing crop water requirements). FAO Irrigation and Drainage Paper No. 56. Rome, Italy.

Carins, T. 2003. Horticultural classification Schemes. In: Robertes A.V., Debener T. and Gudin S. (Eds.). Encyclopedia of Rose Science. Elsevier Aacademic press.

Cetin, O., and Bilget, L. 2002. Effects of different irrigation methods on shedding and yield of Cotton. Agricultural Water Management, 54:1-15.

English, M.J. and Raja, S.N. 1996. Perspectives on deficit irrigation. Journal of Irrigation and Drainage Engineering, 10: 91-106.

James, L.G. 1988. Principles of Farm Irrigation System Design. John Wiley and Sons. Inc., New York. 543 pp.

Jensen, M.E., Burman, R.D., and Allen, R.G. 1990. Evapotranspiration and Irrigation Water Requirements. ASCE Manuals and Reports on Engineering Practices No. 70. American Society of Civil Engineers, New York, NY, 360 p.

Kadayifci, A., Senyigit, U., and Kepenek, K. 2015. Water consumption of oil rose (Rosa Damascene Mill.) In isparta conditions. Infrastructure and Ecology of Rural Areas. DOI: http://dx.medra.org/10.14597/infraeco. 2015.3.2.059

Karlik J.F., Becker, J.O., Pemberton, H.B., and Schuch, U.K. 2003. Production and Marketing: Field Rose production. In: Roberts, A.V, Debener, T., Gudin, S. (Eds) Encyclopedia of Roberts AV, Debener T, Gudin S (Eds) Encyclopedia of Rose Science. Elsevier Ltd.

Kim, S.H., and Lieth, J.H. 2003. A coupled model of photosynthesis, stomatal conductance and transpiration for a rose leaf (Rosa hybrida L.). Ann Bot-London. 9: 771-781

Misra, A., Kukarja, K., Singh, A., and Patra, N.K. 2002. Influence of topographical and edaphic factors on rose flowering quality and quantity. Communications in Soil Science and Plant Analysis, 33: 2347.

Nedkov, N., Matev, A., Ovcharova, A. 2014. Additional yield? Irrigation depth relationship for white bearing rose (Rosa Alba L.). Ovidius University Annals of Constanta-Series Civil Engineering. 16:91-104.

Ucar, Y., Kazaz, S., Eraslan, F. and Baydar, H. 2016. Effects of different irrigation water and nitrogen levels on the water use, rose flower yield and oil yield of Rosa Damascene. Agricultural Water Management. 182:94-102.

Weiss, E.A., 1997. Essential Oil Crops. CAB International, New York, U.S.A.