ارتقاء اثربخشی و عملکرد سیستم آبیاری بارانی کلاسیک ثابت در منطقه فارس

نویسندگان

1 مربی پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران

2 دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

چکیده

در سال­های اخیر با توجه به رشد شتابان سامانه‌های آبیاری بارانی کلاسیک ثابت با آبپاش متحرک در کشور نیاز است تا به‌صورت مداوم سامانه‌‌های اجراشده ارزیابی و پایش شوند و نتایج آن برای ارتقاء عملکرد آن‌ها بکار گرفته شود. در مطالعه حاضر عملکرد سیستم آبیاری بارانی از نوع کلاسیک ثابت در تعدادی از مزارع استان فارس ارزیابی شد. نتایج نشان داد تغییر سامانه از آبیاری سطحی به آبیاری بارانی باعث کاهش 42 درصدی مصرف آب در محصولات صیفی در مزارع موردبررسی شد و به سطح زیر کشت در مناطقی که با کم‌آبی مواجه نبوده‌اند، اضافه‌شده است. اکثر مزارع موردبررسی در مناطق بادخیز بودند و متوسط تلفات بادبردگی برابر 16 درصد و مقادیر متوسط یکنواختی پخش آب 63 درصد بود، ازنظر مقادیر یکنواختی پخش به‌دست‌آمده، سامانه‌های ارزیابی‌شده به سه گروه غیرقابل‌قبول، ضعیف و نسبتاً خوب دسته‌بندی شدند. میانگین راندمان پتانسیل کاربرد در سامانه‌های انتخابی 52 درصد بود که غیرقابل‌قبول است. ضعف طراحی، اجرا و مدیریت از دلایل پایین بودن مقادیر پارامترهای اندازه‌گیری شده، بودند که به‌طور خاص می­توان به آبیاری در شرایط باد، استفاده از تعداد آبپاش بیشتر از حد مجاز طراحی، استفاده از دو یا سه آبپاش روی هر بال، کیفیت پایین لوازم و تجهیزات مورداستفاده اشاره کرد که رعایت آن‌ها برای ارتقاء عملکرد سیستم آبیاری توصیه گردید.

کلیدواژه‌ها


اسلامی، الف؛ و کهنوجی، م. 1386. بهره­برداری و مدیریت سیستم‌های آبیاری تحت‌فشار در استان کرمان. اولین سیمنار علمی طرح ملی آبیاری تحت‌فشار و توسعه پایدار. کرج، 2 اسفند، ص.168-157.

فاریابی، ا.، معروف­پور، ع. و قمرنیا، ه. 1389. بررسی و ارزیابی سیستم­های آبیاری بارانی دشت دهگلان. مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، 45: 15-1.

Carrion, P., Tarjuelo, J.M. and Montero, J. 2001. SIRIAS: A simulation model for sprinkler irrigation: I. Description of model. Irrigation Science, 20(2):73-84

 

Merriam, J.L. and Keller, J. 1978. Farm irrigation system evaluation: a guide for management. Agricultural & Irrigation Engineering Department, Utah State University, Logan, Utah. 271 p

Tarjuelo, J.M. Montero, J., Carrion, P., Honrubia, F.T., Ortiz, J. and Calvo, M.A. 1999. A: Irrigation uniformity with medium size sprinklers. Part II. Influence of wind and other factors on water distribution. Trans. of the ASAE, 42(3):677-689.

Sheikhesmaeili, O., Montero, J. and Laserna, S. 2016. Analysis of water application with semi-portable big size sprinkler irrigation systems in semi-arid areas. Agriculture Water Management. 163:275-264

Zhang, L., Merkley, G.P. and Pinthong, K. 2013. Assessing whole-field sprinkler irrigation application uniformity. Irrigation Science, 31(2): 87-105.