تطبیق یافته‌های تحقیقاتی با وضع موجود در اراضی تحت کشت گندم در شرایط شور

نویسندگان

1 استادیار پژوهش مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس

2 مربی پژوهش مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس

چکیده

بدون شک هرگونه بهبود در کیفیت و افزایش تولید محصولات کشاورزی مستلزم وجود یافته­های تحقیقاتی و انتقال آنها به سطح مزارع است. هدف از اجرای این تحقیق انتقال یافته­های تحقیقاتی به مزرعه و تطبیق و واسنجی آن­ها با وضع موجود در اراضی تحت کشت گندم در شرایط شور بود. لذا در این تحقیق توصیه­های فنی متعددی از جمله چگونگی آماده سازی زمین، روش آبیاری و رقم مناسب در اراضی کشاورز و در سطحی معادل 5 هکتار اجرا شد. با اجرای این توصیه‌ها در دو سال متوالی در مزارع گندم که با آب با شوری 13 دسی زیمنس بر متر آبیاری می­شدند نتایج
عبارتند از: نتایج سال اول اجرای این تحقیق نشان داد که میزان عملکرد دانه گندم در مزرعه آزمایشی 4890 کیلوگرم در هکتار و میزان افزایش عملکرد نسبت به شاهد 10 درصد بود. میزان آب مصرفی در مزرعه آزمایشی معادل 4400 متر مکعب در هکتار اندازه ­گیری شد که در مقایسه با 6130 متر مکعب در هکتار برای مزرعه شاهد کاهش قابل توجه 28 درصد را نشان می­دهد. بر این اساس بهره­وری آب از 73/0 کیلوگرم بر متر مکعب برای مزرعه شاهد به 1/1 کیلوگرم بر متر مکعب در مزرعه آزمایشی افزایش یافت. در سال دوم میزان عملکرد مزرعه آزمایشی 4870 کیلوگرم در هکتار و نسبت به مزرعه شاهد 27 درصد افزایش نشان داد. حجم آب مصرفی در مزرعه آزمایشی 5380 متر مکعب در هکتار و نسبت به میزان 5940 متر مکعب در هکتار برای مزرعه شاهد کاهش 10 درصد را نشان داد. بر این اساس بهره­وری آب در سال دوم از 6/0 در مزرعه شاهد  به 91/0 کیلوگرم بر متر مکعب در مزرعه آزمایشی افزایش یافت. با توجه به تأثیر قابل توجه توصیه­های ارائه شده در این تحقیق بر افزایش بهره­وری آب در شرایط مزرعه و با عنایت به اینکه مقرر شده است در طول برنامه پنجم توسعه کشور شاخص بهره­وری مصرف آب در بخش کشاورزی ارتقاء یافته و راندمان آبیاری بخش کشاورزی به حداقل چهل (40 درصد) در سال آخر برنامه برسد، بکارگیری نتایج این تحقیق در سطح وسیع در اراضی فاریاب تحت کشت گندم توصیه می­شود­.

کلیدواژه‌ها


چراغی، س. ع. م. 1393. تدوین برنامه راهبردی: مدیریت استفاده پایدار از منابع آب­های نامتعارف و خاک­های شور، گزارش نهایی. مرکز ملی تحقیقات شوری. 195 ص.

  چراغی، س. ع. م. رسولی، ف. 1387. ارزیابی مدیریتهای بهره‌ برداری از منابع آب  و خاک شور اراضی تحت کشت گندم در مناطق مختلف کشور، گزارش نهایی. مرکز ملی تحقیقات شوری. 132 ص.

علیزاده آ. 1389. طراحی سیستم­های آبیاری  (جلد اول). چاپ چهارم، دانشگاه امام رضا (ع)- 452ص.

 

Ayers, R. S. and Wescot, D. W. 1985. Water quality for agriculture. Irrigation and Drainage paper. No. 29, Rev. 1, FAO, Rome.

Bautista, E., Clemmens, A. J., Strelkoff, T. S., Schlegel, J., 2009. "Modern analysis of surface irrigation systems with WinSRFR." Agriculture Water Management 96, pp. 1146–1154.

Hanson, B. R. and Grattan, S. R. 1999. Agricultural salinity and drainage. University of California. Irrigation Program.

Mashali, A.M. 1999. FAO global network in soil management for sustainable usre of salt affected soils. 32 p. Paper presented at International Workshop, September 6-9. 1999. Menemen, Izmir, Turkey.

Mass, E. V. & G. Hoffman.1977. Crop salt tolerance: current assessment. Journal  Irrigation  Science,  10, 29-40.

Minhas, P. S., Sharma, O. P. & Patil S.G.(1998). 25 year of  research on management of salt-affected soils and  use of saline water in agriculture , central soil salinity research institute, karnal.

Oster, J. D. 1994. Irrigation with poor quality water. Agr. Water Mgt. 25:271-297.

Rhoades, J. D., Kandiah, A. and Mashali, A. M. 1992. The use of saline waters for crop production. Irrigation and Drainage paper. No. 48, FAO, Rome.

Shalhevet, J. 1994. Using water of marginal quality  for crop production: major issues. Agr. Water Mgt. 25:233-269

Walker, W.R. 1997, ‘SIRMOD II. Irrigation simulation software’, Utah State University, Logan