راهبردهای مدیریت خشکسالی کشاورزان گندم‌کار در شهرستان کرمانشاه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی کرمانشاه

2 دانشیار دانشکده کشاورزی دانشگاه رازی کرمانشاه و عضو مرکز پژوهشی تحقیقات توسعه اقتصادی– اجتماعی توسعه روستایی

چکیده

کشور ما در کمربند خشک جغرافیایی واقع شده­، و از مناطق آب و هوایی کم باران جهان به­شمار می­رود. بنابراین خشکسالی به عنوان یک واقعیت اقلیمی در کشور ما قلمداد می­گردد. لذا بکارگیری راهبردهای مدیریت خشکسالی می­تواند به عنوان یک ابزار کارآمد در این زمینه ایفای نقش نماید. از این­رو یکی از فعالیت­های مهم، شناسایی راهبردهای مدیریت خشکسالی کشاورزان است تا بدین طریق بتوان مقاومت آنان را نسبت به این پدیده ارتقاء بخشیده و توان سازگاری آنان را افزایش داد. در این پژوهش، با بررسی راهبردهای مدیریتی که کشاورزان در رویارویی با خشکسالی به کار
می­گیرند، می­توان زمینه را برای توسعه برنامه­های توانمند­سازی کشاورزان و خانواده آنان در برابر این بلای طبیعی فراهم آورد. جامعه آماری در این مطالعه، گندم­کاران شهرستان کرمانشاه بودند که طی سال­های 1386 لغایت 1390 در معرض خشکسالی قرار گرفته بودند. در این تحقیق
نمونه­گیری طبقه­ای چندمرحله­ای به عنوان روش نمونه­گیری انتخاب ­شد. حجم نمونه 370 نفر برآورد شد که از این میان، 248 پرسشنامه در بین گندم­کاران توزیع شد و داده­ها از طریق آمار توصیفی تحلیل شد. نتایج این تحقیق نشان داد که مهم­ترین راهبردهایی که کشاورزان جهت مدیریت خشکسالی از آن بهره می­گیرند، شامل دعا و نیایش، امیدواری به بهبود اوضاع، درد و دل کردن با دیگران، استفاده از تجارب قبلی کشاورز، رعایت زمان مناسب کاشت، کاهش هزینه­های غیر ضروری، قرض گرفتن از خویشاوندان و دوستان، از بین بردن علف­های هرز، استفاده از دانش بومی در پیش­بینی هواشناسی، و تماس با کارشناسان مراکز خدمات کشاورزی هستند. هم­چنین نتایج حاکی از آن است که کشاورزان برای کسب اطلاعات مورد نیاز خود در مورد راهبردهای مقابله با خشکسالی از منابع اطلاعاتی و کانال­های ارتباطی متعدی بهره می­گیرند. مهم­ترین این منابع اطلاعاتی عبارتند از سایر کشاورزان در روستا، کارشناسان مراکز خدمات، دوستان و همسایگان هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Drought Management Strategies among Wheat Producers in Kermanshah Province

نویسندگان [English]

  • lida Sharafi 1
  • Kiumars Zarafshani 2
1 Ph. D Student of Agricultural Extension of Razi University of Kermansha
2 Associate Professor of Razi University of Kermansha and Member of Socio-Economic Development of Rural Extension Research Center
چکیده [English]

Iran is located in dry region with limited precipitation. Therefore, drought is a recurrent event in the country. Using drought management strategies can enhance farmer's adaptive capacity. Thus, any drought intervention approaches should take drought management practices in to consideration. This in turn would enhance farmers’ resilience and reduce vulnerability. The purpose of this descriptive study was to determine wheat farmers’ drought management strategies in Kermanshah Province during 2007- 2011. A population consisted of 370 wheat farmers in which 248 questionnaires distributed among wheat farmers using multi-stage stratified sampling. Data was analyzed using descriptive statistics. Results revealed that farmers mostly used the following drought management strategies: praying, hope for better future, talking to friends, using prior experience, appropriate planting date, reducing expenses, borrowing money from friends and relatives, controlling for weeds, using indigenous knowledge in predicting weather, communicating with extension specialists. Moreover, farmers used different resources to gain knowledge about drought management strategies. For example, using other farmers in the community, extension specialist, friends and neighbors. Results of this study have implications for drought management policy makers. For example, a realistic preventive program can be designed in the future.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Adaptive
  • coping
  • Natural Disaster
  • Risk Management
- امیرخانی، س.، و چیذری، م. 1388. بررسی عوامل موثر در نوع مدیریت گندم­کاران شهرستان ورامین در زمینه خشکسالی. همایش سومین کنگره علوم ترویج وآموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایران. ص 118-107.

-  حسینی، م.، شریف­زاده، ا.، غلامرضایی، س. 1388. روایتی از آسیب­پذیری جوامع روستایی و عشایری در نتیجه بحران خشکسالی در استان کرمان، اولین همایش ملی توسعه پایدار. ص 12-1.

- زرافشانی، ک. 1384. مطالعه راهبردهای مقابله روانی با بلای خشکسالی بین روستاییان فارس، پایان­نامه دکتری  در رشته ترویج وآموزش کشاورزی، دانشگاه شیراز، دانشکده کشاورزی.

-کرمی، ع. 1388. مدیریت خشکسالی و نقش نظام دانش و اطلاعات، همایش ملی مسائل و راهکارهای مقابله با خشکسالی. ص 65-40.

- کشاورز، م.، کرمی، ع. 1387. سازه­های اثرگذار بر مدیریت خشکسالی کشاورزان و پیامدهای آن: کاربرد مدل معادلات ساختاری، علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، سال دوازدهم، (43): 267-283.

- گراوندی، ش. 1388. واکاوی راهبردهای مدیریت ریسک در بین کشاورزان ذرت­کار شهرستان کرمانشاه ، پایان­نامه کارشناسی ارشد در رشته توسعه روستایی، دانشگاه رازی، دانشکده کشاورزی.

 

-Bartlett, J. E., Koterlik, J. W and Higgins, Ch. C. 2001. Organizational research: Determining appropriate sample size in survey research.Information Technology, Learning, and Performance Journal, 19(1), 43-50.

-Campbel, D., Barker, D., & McGregor, D. 2011. Dealing with drought: Small farmers and environmental hazards in southern St. Elizabeth, Jamaica, Applied Geography, 31: 146-158.

-Carver, Ch. S., Scheier, M. F. & Weintraub, J. K. 1989. Assessing coping strategies: A theoretically based approach,Journal of Personality and Social Psychology, 56(2): 267-283.

-Cooper, P. J. M., Dimes, J., Rao, K. P. C., Shapiro, B., Shiferaw, B. & Twomlow, S. 2008. Coping better with current climatic variability in the rain- fed farming systems of sub-Saharan Africa: An essential first step in adapting to future climate change?, Journal of Agriculture Ecosystems & Environment, 126: 24- 35.

-Enfors, E. I., & Gordon, L. J. 2008. Dealing with drought: The challenge of using water system technologies to break dryland poverty traps, Global Environmental Change, 18: 607-676.

-Eriksen, S. & Silva, J. A. 2009. The vulnerability context of a savanna area in Mozambique: household drought coping strategies and responses to economic change, Journal of Environmental Science & Policy, Elsevier, P 33-52.

-Folkman, S. 1984. Personal control and coping processes: A theoretical analysis, Journal of Personality and Social Psychology, 46 (4): 839-852.

-George, D. A., Clewett, J. F., Wright, A. H., Birch, C. J., Allen, W. R. 2007, Improving farmer knowledge and skills to better manage climate variability and climate change, Journal of International Agricultural and Extention Education, 14 (2): 5-18.

-Gillard, M. & Paton, D. 1999. Disaster stress following a hurricane: the role of religious differences in the Fijian Islands, The Australasian Journal of disaster and Trauma Studies, (2). Retrieved 2004 from the World Wide Web: http://www.massey.ac.nz/~trauma/issues/1999-2/gillard.htm

-Heppner, P. P. & Cook, S. W. 1991. An investigation of coping styles                                                                             and gender differences with farmers in career transition, Journal of Counseling Psychology, 38(2): 167-174.

-Ifeanyi-obi, C. C., Etuk, U. R., & Jike-wai, O. 2012. Climate change, effects and adaptation strategies; Implication for agricultural extension system in Nigeria, Greener Journal of Agricultural Sciences, 2(2): 53-60.

-Kapoor, S. & Ojha, R. K. 2006. Vulnerability in rural areas: potential demand for microinsurance, International Journal of Rural Management, 2(1): 64-83.

-Kinsey, B., Burger, K. & Gunning, J. W. 1998. Coping with drought in Zimbabwe: survey evidence on responses of rural households to risk, World Development, 26(1): 89-110.

-Knutson, G. L., Blomstedt, M. L. & Slaughter, K. 2001. Result of a rapid appraisal study: Agricultural producers' perceptions of drought vulnerability and mitigation-Howard County, Nebraska.

-Knutson, C., Hayes, M., Philips, T. 1998. How to reduce drought                  risk. Preparedness and mitigation working group. Western                               drought coordination Council. Retrieved from World Wide Web: http://www. enso. Unl. Edu/handbook/ risk. pdf. Htm.                 

-Mengistu, D. K. 2011. Farmers perception and knowledge of climate change and their coping strategies to the related hazards: Case study from Adiha, central Tigray, Ethiopia, Agricultural Sciences, 2 (2): 138-145.

-Paul, B. K. 1995. Farmers' and public responses to the 1994-95                         drought in Bangladesh: a case study. Retrieved 2009 from the World Wide Web. http://www Colorado. Edu/hazards/qr/qr 76. Html                  

-Schults, B. 1997. Humboldt county Needs assessment: Crop production. Cooperative extension. Universiy of NEVADA.

-Sengestam, L. 2009. Division of capitals- What role does it play for gender-differentiated vulnerability to drought in Nicaragua?, Community Development, 40: 154-176.

-Shewmake, Sh. 2008. Vulnerability and the impact of climate change in South Africa's Limpopo river Basin, International food policy research institute.

-Simelton, E., Fraser, E. D. C., Termansen, M., Forster, P. M. & Dougill, A. J. 2009. Typologies of crop-drought vulnerability: an empirical analysis of the socio-economic factors that influence the sensitivity and resilience to drought of three major food crops in China 1961-2001, Environmental Science & policy, 12: 438-452.

-Stringer, L. C., Dyer, J. C., Reed, M. S., Dougill, A. J., Twyman, Ch., & Mkwambisi, D. 2009. Adaptations to climate change, drought and desertification: local insights to enhance policy in southern Africa, Environmental Science & Policy, Elsevire, 12: 748-765.

-Vento, J. Ph., Reddy, V. R., & Umapathy, D. 2010. Coping with drought in irrigated South India: Farmers’ adjustments in Nagarjuna Sagar, Agricultural Water Management, Elsevier, p 1434-1442

-Zarafshani, K., Sharafi, L., Azadi, H., Hosseininia, Gh., De Maeyer, Ph., & Witlox, F. 2012. Drought vulnerability assessment: The case of wheat farmers in Western Iran, Global and Planetary Change, Elsevire, 98-99: 122–130.