مزیت کاربرد آبیاری قطره‌ای (نواری) زیر سطحی در کشت گوجه‌فرنگی تحت مدیریت‌های مختلف آبیاری

نویسندگان

1 استادیار پژوهش بخش تحقیقات فنی و مهندسی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی

2 استادیار پژوهش بخش تحقیقات نهال و بذر مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی

3 ربی پژوهش بخش تحقیقات فنی و مهندسی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی

چکیده

سامانه­های آبیاری تحت فشار از اقتصادی­ترین روش­ها در بکار بردن آب، کود و سایر مواد شیمیایی در زمان و مقدار مناسب است. با توجه به کمبود منابع آب، بهره­گیری از شیوه­های نوین آبیاری در کشاورزی امری اجتناب ناپذیر است. امروزه روند بهبود، تکامل و استفاده از شیوه آبیاری قطره‌ای به عنوان یکی از پیشرفته­ترین روش­ها در آبیاری اراضی زراعی در حال افزایش می­باشد. نظر به ابعاد جهانی کم آبی به ویژه در مناطق خشک و نیمه­خشک جهان، آخرین توصیه کمیته بین‌المللی آبیاری و زهکشی (ICID) که در هشتمین کنگره بین‌المللی آبیاری میکرو سال 2011 در ایران، بر توسعه روش‌های آبیاری قطره‌ای زیرسطحی به ‌عنوان یک جهت‌گیری جهانی توصیه شد. اخیرا روش آبیاری قطره‌ای زیرسطحی به دلیل وجود خشکی و بروز خشکسالی­های متعدد در کشور، مورد توجه کشاورزان، کارشناسان و محققان قرار گرفته است. این تحقیق با استفاده از طرح آماری کرت‌های دو بار خرد شده در قالب بلوک‌های کامل تصادفی اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل مقادیر آب در سه سطح 60، 80 و 100 درصد آب مورد نیاز کامل گیاه در پلات اصلی و روش آبیاری قطره­ای در دو سطح زیرسطحی و سطحی در پلات فرعی بودند. نتایج نشان داد که اثر میزان آب آبیاری و روش آبیاری روی عملکرد و کارآیی مصرف آب در سطح احتمال 1 درصد معنی­دار بود. عملکرد گوجه­فرنگی در سه سطح آبیاری 60، 80 و 100 درصد به ترتیب 31، 55 و 62 تن در هکتار به دست آمد که با هم اختلاف معنی­دار داشتند. همچنین، مقدار عملکرد در دو روش آبیاری قطره­ای سطحی زیرسطحی به ترتیب برابر با 43 و 55 تن در هکتار بود که با هم اختلاف معنی­دار داشتند. از مزیت­های مهم این روش آبیاری کاهش و یا حذف تلفات تبخیر از سطح خاک و رواناب سطحی و نیز کاهش نفوذ عمقی آب و همچنین کاهش رشد علف­های هرز و نیز انجام عملیات داشت حتی در زمان آبیاری است. یکی از مشکلات پیش رو در توسعه سامانه آبیاری قطره‌ای زیرسطحی، ایجاد مکش در موقع توقف پمپ، ورود خاک به داخل قطره‌چکان و نهایتا گرفتگی آنها می‌باشد. استفاده از پوشش در اطراف قطره‌چکان‌ها می‌تواند باعث کاهش مشکل فوق شود، ولیکن نگرانی‌هائی در خصوص تغییر پیاز رطویتی خاک وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


باغانی ج. بیات ح. 1378 .بررسی و مقایسه دو روش آبیاری شیاری و قطرهای بر عملکرد و کیفیت گوجهفرنگی. نشریه شماره 129 .مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی. صفحه .82

شاهین رخسار، پ. 1385 .افزایش کارآیی مصرف آب با استفاده از آبیاری قطرهای زیرسطحی . اولین همایش ملی مدیریت شبکههای آبیاری و زهکشی، 12 الی 14 اردیبهشت ماه 1385 .دانشگاه شهید چمران اهواز.

مجیدی، ا.، ق. زارعی، ع. کشاورز و حجازی ، س. م. 1388. بررسی کارآیی آبیاری انواع محصولات (باغات پسته، باغات انار و سبزی و سیفیجات) با استفاده از لوله های تراوای سفالی. گزارش پژوهشی شماره 281 /88 سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی.

ناصری، ا و زارعی ق ، . 1385 . ها قابلیت و محدودیتها و کاربردهای آبیاری قطرهای زیرسطحی. دومین کارگاه فنی خردآبیاری. دوم آذرماه 1385 .کمیته ملی آبیاری و زهکشی. صفحات 140 -132.

نورجو ،.ا زمردی ش و . امامی ع. 1380 .بررسی اثرات سطوح مختلف آبیاری در زراعت گوجهفرنگی. مجموعه مقالات اولین کنفرانس ملی بررسی راهکارهای مقابله با بحران آب ، جلد سوم، زابل، دانشگاه زابل، 1380.

Lamm, F.R. and Trooien, T.P. 2003 Subsurface drip irrigation for corn production. A review of to years of research in Kansas. Irrigation Science, 22: 195- 200.

Rahman, S.M., Nawata, L. and Sakuratani, E. 1998. Effects of water stress on yield and related morphological characters among tomato (Lycopersicon esculentum Mill.) cultivars. Thai Journal of Agricultural Science, 31(1): 60-78.

Rummun, K., Teeluck, M., Muthy, N.K. and Ahkoon, P.D. 2003. Yield response of fresh market tomato (Lycopersicon esculentum Mill.) to deficit irrigation. AMAS 2003. Food and Agriculture Research Council, Reduit, Mauritius, 103- 108.

Shrivastava, P.K., Parikh, M.M., Sawani, N.G. and Raman, S. 1994. Effect of drip irrigation and mulching on tomato yield. Agricultural Water Management, 25(2): 179-184.

Stein, L., White, K. and Dainello, F. 1995. Drip irrigation and plastic mulch conserve water while maintaining cantaloupe yield and quality. Texas A & M Agricultural Research & Extension Center at Uvalde.

Thorburn, P.J., Cook, F.J. and Bristow, K.L. 2003. Soil– dependent wetting from trickle emitters: Implication for system design and management. Irrigation Science. 22: 121-127.

Tiwari, K.N., Mal, P.K. and Singh, R.M. 1998. Response of okra (Abelmoschus escullentus L. Moench) to drip irrigation under mulch and no mulch conditions. Agricultural Water Management, 38: 91-95.