نیاز آبی و ضرایب گیاهی گل‌گاوزبان اروپایی در شهرستان رشت

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه مهندسی آب دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان

2 دانشیار و عضو هیات علمی گروه مهندسی آب دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان و گروه پژوهشی مهندسی آب و محیط‌زیست پژوهشکده حوزه آبی دریای خزر، رشت

3 دانشیار و عضو هیات علمی گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان

4 عضو هیات علمی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گیلان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران.

چکیده

آگاهی از نیاز آبی گیاهان و برآورد تبخیر-تعرق یکی از ملاحظات اساسی برای افزایش بهره­وری آب و مدیریت آن است. با توجه به اهمیت مسئله آب در بخش کشاورزی، اندازه‌گیری دقیق نیاز آبی انواع محصولات کشت‌شده ضروری است. اگرچه نیاز آبی اغلب محصولات توسط فائو گزارش‌شده است اما نیاز آبی بسیاری از گیاهان دارویی ازجمله گل‌گاوزبان که کشت آن­ها در کشور رو به افزایش است، موردبررسی قرار نگرفته است. یکی از روش­های تعیین آب موردنیاز گیاهان درصورتی‌که بتوان ورودی‌ها و خروجی‌های سیستم را اندازه­گیری کرد روش بیلان آب و استفاده از میکرولایسیمتر است. در این راستا پژوهشی باهدف اندازه‌گیری نیاز آبی گل‌گاوزبان اروپایی با استفاده از میکرولایسیمتر انجام‌گرفته است. گیاهان درون میکرولایسیمتر در خارج از محیط گلخانه و در شرایط طبیعی مزرعه تحقیقاتی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گیلان کشت شدند. حجم آب ورودی و آب خارج‌شده از میکرولایسیمتر اندازه­گیری شدند. تبخیر-تعرق گیاه مرجع با استفاده از داده‌های ایستگاه هواشناسی مرکز تحقیقات کشاورزی رشت و نرم‌افزار کراپ‌وات که از روش پنمن‌مانتیث بهره می­گیرد، برآورد شد. در مرحله بعد، ضرایب گیاهی گل‌گاوزبان در طول دوره رشد گیاه از نسبت تبخیر-تعرق اندازه­گیری شده گل‌گاوزبان و تبخیر-تعرق مرجع محاسبه‌شده به‌دست آمد. نتایج نشان داد که نیاز آبی گل‌گاوزبان اروپایی در مراحل ابتدایی، میانی و انتهایی به­ترتیب 66/0، 35/1 و 23/1 میلی­متر در روز و ضرایب گیاهی آن به ترتیب 2075/0، 3403/0 و 29/0 می­باشد.

کلیدواژه‌ها


رجبی، ز.، بهیار، م.ب.، غیور، ح.، گندمکار، ا.1393. ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﺒﺨﯿﺮ و ﺗﻌﺮق زﻋﻔﺮان ﺑﺎ روش ﭘﻨﻤﻦ ﻣﻮﻧﺘﯿﺚ و ﻧﯿﺎز آﺑﯽ آن در اﺳﺘﺎن اﺻﻔﻬﺎن. ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ. ﺷﻤﺎره اول، 1012: 252-239.

ﺷــﺮﯾﻔﯽ ﻋﺎﺷــﻮرآﺑﺎدی، ا.، روﻣــﯽ ﭘــﻮر، ح.، ﻋﺼــﺎره، م.ح.، ﻟﺒﺎﺳــﭽﯽ، م.ح.، ﻋﺒﺎس زاده، ب.، ﻧﺎدری، ب. و رﺿﺎﯾﯽ ﺳﺮﺧﻮش، م.1390. ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻧﯿـﺎز آﺑﯽ ﮔﯿﺎه داروﯾﯽ ﺑﻮﻣﺎدران (AchilleamillefuliumL.) ﺑﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻻﯾﺴﯽﻣﺘﺮ، ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﻋﻠﻤﯽ- ﭘﮋوﻫﺸﯽ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﮔﯿﺎﻫﺎن داروﯾﯽ و ﻣﻌﻄﺮ اﯾﺮان.28. 3: 492-484.

شهابی فر، م. و رحیمیان، ح. 1386. تعیین نیاز آبی چغندرقند به روش لایسیمتری در مشهد، مجله چغندر.23. 2:184-177.


 شینی دشتگل، ع. ناصری، ع.ع. و جعفری، س. 1388. مطالعه نیاز آبی و ضرایب گیاه نیشکر به روش لایسیمتر در اراضی نیشکر جنوب اهواز. مجموعه مقالات یازدهمین کنگره علوم خاک ایران.

عابدی کوپایی، ج.، اسلامیان، س.ا. و زارعیان، م. 1390. اندازه‌گیری و مدل‌سازی نیاز آبی و ضریب گیاهی خیار، گوجه‌فرنگی و فلفل با استفاده از میکرولایسیمتر در گلخانه، علوم و فنون کشت‌های گلخانه‌ای.2. 63: 51-7.

قمر نیا، ه.، ﻣﯿﺮی ا.، ﺟﻌﻔﺮزاده م. و ﻗﺒﺎدی م. 1393. ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺿﺮﯾﺐ رﺷﺪ ﮔﯿﺎﻫﯽ سیاه‌دانه در ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ رﺷﺪ ﺑـﻪ روش لایسیمتری. مجله پژوهش آب در کشاورزی، جلد 25، شماره 2،145-133.

وزﯾــﺮی، ژ.، ﺳـــﻼﻣﺖ، ع.، اﻧﺘﻀــﺎری، م.، ﻣﺴـــﯿﺤﯽ، م.، ﺣﯿـــﺪری، ن. و دﻫﻘــﺎﻧﯽ، ح. 1387. ﺗﺒﺨﯿــﺮ- ﺗﻌــﺮق ﮔﯿﺎﻫــﺎن (دﺳــﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ آب موردنیاز ﮔﯿـﺎه) (ﺗﺮﺟﻤـﻪ). ﮐﻤﯿﺘـﻪ ﻣﻠـﯽ آﺑﯿـﺎری و زﻫﮑﺸﯽ اﯾﺮان، 362 ص.

Akbarinia, A. and Babakhanlo, P., 2002. Collect and identify medicinal plants in Qazvin province. Medicinal and Aromatic Plants Research, 16: 1-41.

Allen, R., Pereira, L.S., Raes, D. and Smith, M. 1998. Crop evapotranspiration: guidelines for computing crop water requirements. Rome: FAO. 300p

Doorenbos, J. and Pruitt, W.O. 1977. Guidelines for Predicting Crop Water Requirements. Irrigation and Drainage Paper No 24, FAO, 144 p, Rome Italy.

Omidbeygi, R. 1997. Approach to the production and processing of medicinal plants. Publication Designers, 2(1): 423P.