انجمن آبیاری و زهکشی ایران مدیریت آب در کشاورزی 2476-4531 12 2 2026 02 20 The Effect of Biofertilizers on Improving Growth Physiological Indices, Yield Components and Grain Yield in Two Bean Cultivars Under Deficit Irrigation Conditions تأثیر کودهای زیستی بر بهبود شاخص‌های فیزیولوژیک رشد، اجزای عملکرد و عملکرد دانه در دو رقم لوبیا در شرایط کم‌آبیاری 163 182 221490 FA احمد قاسمی پیربلوطی گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد محمد رفیعی الحسینی عضو هیات علمی دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران 0000-0002-8413-7404 فرود صالحی بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، اصفهان مهدی قبادی نیا گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد Journal Article 2025 04 19 Beans are important food sources in many parts of the world due to their high protein content. Considering Iran's climatic conditions, the use of management approaches such as the use of biofertilizers and deficit irrigation is important. This experiment was conducted to investigate the effect of water deficit along with biofertilizers on growth physiological indices, yield components, grain and biological yield, and harvest index of bean cultivars as a split factorial scheme in a randomized complete block design with 3 replications at the Shahrekord University research farm in 2024. Experimental treatments included irrigation regime with three levels (normal (100 percent) and deficit irrigation including (80 and 60 percent of beans' water requirement)) as main factor and the sub factor was factorial of biological fertilizer with four levels {Control (C), Bacteria Rhizobium Leguminosarum, Azosprilium brasilese and fungus Arbuscular Mycorrhizal} and the common bean cultivars including red bean and chiti bean). Use of biofertilizers increased leaf area index (LAI) under normal irrigation conditions and moderate stress (80% of water requirement). The use of mycorrhiza and rhizobium under moderate deficit conditions (80% of water requirement) resulted in a 5% increase in net assimilation rate (NAR) compared to control. All three biofertilizers resulted in a significant increase in CGR under normal irrigation and moderate stress. Severe stress (60% of water requirement) resulted in a 55% reduction in relative growth rate (RGR) compared to normal irrigation. Rhizobium and mycorrhiza biofertilizers increased the number of seeds per pod (12.5 and 13.2 percent) and the weight of one hundred seeds (13.2 and 13.5 percent) compared to the control treatment and these microorganisms caused increasing grain yield under both normal and moderate deficit irrigation. In general, the use of biofertilizers can improve growth traits and grain yield in beans by reducing the effects of drought stress لوبیا به دلیل داشتن پروتئین، از مهمترین منابع غذایی است. با توجه به شرایط اقلیمی ایران، استفاده از رویکردهای مدیریتی مانند کاربرد کودهای زیستی و کم‌آبیاری اهمیت دارد. این آزمایش در جهـت بررسـی تـأثیر کم آبیاری به‌همراه کودهای زیستی بر شاخص‌های فیزیولوژیک رشد، اجزای عملکرد ، عملکرد دانه‌، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت ارقام لوبیا به صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهرکرد در سال 1403 انجام شد. سطوح آبیاری در سه سطح 100، 80 و 60 درصد نیاز آبی لوبیا به عنوان عامل اصلی و عامل فرعی فاکتوریل کودهای زیستی (در چهار سطح شامل مایکوریزا آربوسکولار، باکتری ریزوبیوم، باکتری آزوسپریلیوم و تیمار شاهد) و رقم (در دو سطح شامل لوبیا چیتی و لوبیا قرمز) بود. استفاده از کودهای زیستی موجب افزایش شاخص سطح برگ (LAI) در شرایط آبیاری نرمال و تنش متوسط (80 درصد نیاز آبی) گردید. استفاده از مایکوریزا و ریزوبیوم در شرایط تنش متوسط (80 درصد نیاز آبی) منجر به افزایش 5 درصدی سرعت آسیمیلاسیون خالص (NAR) نسبت به شاهد شد. هر سه کود زیستی در آبیاری نرمال و تنش متوسط منجر به افزایش معنی‌دار شاخص سرعت رشد محصول (CGR) شدند. 60 درصد نیاز آبی منجر به کاهش 55 درصدی سرعت رشد نسبی (RGR) نسبت به آبیاری نرمال شد. کودهای زیستی ریزوبیوم و مایکوریزا باعث افزایش تعداد دانه‌ در غلاف (5/12 و 2/13 درصد) و وزن صد دانه (2/13 و 5/13 درصد) نسبت به تیمار شاهد شدند و این میکروارگانیسم‌ها موجب افزایش عملکرد دانه در شرایط آبیاری نرمال و تنش متوسط شدند. به طور کلی استفاده از کودهای زیستی می‌تواند با کاهش اثرات تنش خشکی منجر به بهبود صفات رشدی و عملکرد دانه در لوبیا گردد. لذا پیشنهاد می‌شود در پژوهش‌های آینده، روش کم آبیاری بهمراه استفاده از کودهای زیستی در سایر محصولات زراعی مورد بررسی قرار گیرد. https://wmaj.iaid.ir/article_221490_84d834e2bf5c977f718a1561cd6698c7.pdf