مدیریت آب در کشاورزی

مدیریت آب در کشاورزی

بررسی راندمان کاربرد آب آبیاری و حجم آب آبیاری در مزارع منتخب گندم استان سمنان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان (شاهرود)، سازمان تحقیقات،
چکیده
با توجه به اهمیت مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی، در این تحقیق راندمان کاربرد آب آبیاری و حجم آب آبیاری در مزارع گندم استان سمنان بررسی شد. حجم جریان ورودی، رواناب خروجی، رطوبت خاک قبل و بعد از آبیاری و عمق ریشه اندازه‌گیری و براساس آنها مقادیر راندمان‌ کاربرد آب آبیاری تعیین گردید. نتایج نشان می‌دهد که بیشترین تلفات آب در آبیاری اول وجود دارد و راندمان کاربرد آب آبیاری نسبت به عوامل متعددی از قبیل مدیریت مزرعه، عمق، طول و شیب جویچه‌ها، خصوصیات فیزیکی خاک متغیر است. متوسط راندمان کاربرد آب آبیاری برای مزارع گندم استان برابر 6/30 درصد برآورد شد. بی توجه بودن به خصوصیات خاک، شیب زمین، عمق و طول جویچه‌ها، عدم تسطیح مناسب و نامناسب بودن زمان شروع آبیاری با نیاز آبی گیاه و کم بودن دبی ورودی به جویچه‌ها سبب افزایش تلفات آب در مزارع شده بود. متوسط حجم آب آبیاری در شاهرود، سمنان، دامغان و گرمسار به ترتیب 7/7700، 3/6628، 4/5875 و 8/7890 مترمکعب در هکتار بود. مقایسه نیاز آبی محاسباتی با میزان حجم آب آبیاری، نشان از اعمال کم‌آبیاری در مزارع گندم سمنان و دامغان می‌باشد. همچنین نتایج نشان داد که نیاز آبی محاسباتی نسبت به مقادیر موجود در سند ملی آب بیشتر بود. با توجه به سطح زیر کشت گندم در استان، به ازای هر یک درصد افزایش در راندمان کاربرد آب آبیاری، حدود 793000 مترمکعب در مصرف آب صرفه‌جویی خواهد شد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating the application irrigation efficiency and irrigation water in selscted wheat fields of Semnan province

نویسنده English

Nader Naderi
Assistant Professor, Department of Agricultural Engineering Research, Agriculture and Natural Resources Research and Education Center of Semnan (Shahrood), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shahrood, Iran.
چکیده English

Considering the importance of water consumption management in the agricultural sector, in this research, the application water efficiency and the water consumption volume in wheat fields of Semnan province were investigated. The volume of inflow, outflow, soil moisture before and after irrigation and the depth of root were measured and based on them, the values of application water efficiency was determined. The results showed that there is the most water losses in the first irrigation and the application water efficiency varies according to several factors such as farm management, depth, length and slope of furrows, physical properties of the soil. The average values of application water efficiency in the surface irrigation method were estimated at 30.6%. Inattention to the characteristics of the soil, the slope of the land, the depth and length of the furrows, the lack of proper leveling and inappropriate timing of irrigation with the plant's water requirements, and the low flow rate entering the furrows have caused an increase in water losses in the fields. The average volume of water consumption in Shahrood, Semnan, Damghan and Garmsar was 7700.7, 6628.3, 5875.4 and 7890.8 m3/ha, respectively. Comparing the calculated water requirement with the volume of irrigation water showed the application of deficit irrigation in the wheat fields of Semnan and Damghan. Also, the results showed that the calculated water requirement was higher than the values in the national water document. According to the area under wheat cultivation in the province, for every one percent increase in application irrigation efficiency, about 793,000 m3/ha of water will be saved.

کلیدواژه‌ها English

Irrigation water
National water document
Soil moisture
Wheat water requirement
اسدی، ا.، اشرفی، ش.، باغانی، ج.، ریاحی، ح.، سهرابی، ت.، رضایی، ح.، عباسی، ف.، کشاورز، ع.، مامن پوش، ع. و میان آبی، ع. 1375. بررسی عملکرد روش­های آبیاری سطحی تحت مدیریت زارعین. مجموعه مقالات دومین کنگره ملی مسائل آب و خاک کشور. بهمن. تهران. 58-51.
باغانی، ج. 1382. بازده (راندمان) کاربرد آبیاری سطحی در استان خراسان. مجموعه مقالات یازدهمین سمینار کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران. آبان. تهران. 561-553.
براهیمی، م.، و غازی، ا. 1397. به‌روزرسانی و بازنگری سند ملی آب در دشت­های قزوین و فومنات. نشریه علوم آب و خاک (علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی). 22 (2): 209-199.
تافته، آ.، امداد، م. ر. و غالبی، س. 1396. بررسی تأثیر عوامل مؤثر بر راندمان کاربرد آب آبیاری نواری در شرایط عمق توسعه ریشه موجود و قابل توسعه گندم در اراضی حمیدیه (خوزستان). نشریه حفاظت منابع آب و خاک. 6 (4): 90-75.
جمالی، ر.، بشارت، س.، یاسی، م. و امیرپور دیلمی، ا. 1397. ارزیابی راندمان­های آبیاری، کارایی مصرف و بهره­وری آب در حوضه دریاچه ارومیه (مطالعه موردی شبکه آبیاری و زهکشی زرینه­رود). نشریه علوم آب و خاک (علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی). 22 (3): 130-117.
زاهدپوریگانه، ح.، وردی نژاد، و.ر. و دهقانی سانیج، ح. 1396. ارزیابی بازده کاربرد و بهره­وری سامانه­های آبیاری سطحی در مزارع منطقه نازلوچای، دشت ارومیه. نشریه پژوهش آب در کشاورزی، 31 (4): 698-685.
سلامتی، ن.، باغانی، ج. و عباسی، ف. 1397. تعیین بهره­وری مصرف آب در سامانه­های آبیاری سطحی و بارانی گندم (مطالعه موردی بهبهان). مجله تحقیقات آب و خاک ایران، 49 (4): 830-821.
عباسی، ف.، مامن­پوش، ع.، باغانی، ج. و کیانی، ع. ر. 1378. ارزیابی بازدهی روش­های آبیاری سطحی و نحوه کار آن‌ها درسطح کشور. گزارش پژوهشی نهایی به شماره ثبت 49/88. مرکز اطلاعات و مدارک علمی کشور.
عباسی، ف.، سهراب، ف. و عباسی، ن. 1395. ارزیابی وضعیت راندمان آب آبیاری در ایران. تحقیقات مهندسی سازه­های آبیاری و زهکشی. 17 (67): 113-128.
عظیمی دزفولی، ع. ا. 1398. برآورد مصرف آب در محصولات زراعی درآمدی بر حسابداری آب کشاورزی. نشریه آب و توسعه پایدار، 6 (3): 40-31.
کانونی، ا. 1386. ارزیابی راندمان آبیاری جویچه‌ای تحت مدیریت‌های مختلف در منطقه مغان. مجله تحقیقات مهندسی کشاورزی، 8 (2): 32-17.
نادری، ن. 1397. بررسی بازده آبیاری و بهره­وری آب در مزارع استان سمنان (شاهرود). نشریه آبیاری و زهکشی ایران، 12(4): 902-894.
نوری امام­زاده­ئی، م. ر.، بخشی، و. و طباطبائی، س. ح. 1393. تأثیر شیب طولی متغیر بر راندمان کاربرد و یکنواختی توزیع آب در سیستم آبیاری جویچه­ای. علوم و مهندسی آبیاری (مجله­ی علمی کشاورزی)، 37 (4): 9-1.
Chen, B., Zhu, O., Zhigang, S., Lanfang, W., and Fadong, L. 2012. Evaluation on the potential of improving border irrigation performance through border dimensions optimization: a case study on the irrigation districts along the lower Yellow River. Irrigation Science, 31:715–728.
Raine, R. and Mcclymont, J. 1997. The development of guidelines for surface irrigation in areas with variable infiltration. Proceeding of Australian Society of Sugarcane Technologists: 293-301.
Smith, R.J., Raine, S.R. and Minkovich, J. 2005. Irrigation application efficiency and deep drainage potential under surface irrigated cotton. Agriculture. Water Management. 71(2): 117-130.