مدیریت مصرف آب در جنگل‌کاری مناطق خشک و نیمه خشک از طریق تعیین نیاز آبی و آستانه تحمل به خشکی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران.

2 استاد گروه زیست فن آوری موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه تحقیقات بیابان موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

4 کارشناس پژوهش بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران

چکیده

در مناطق خشک و نیمه‌خشک، بهبود پوشش گیاهی از طریق جنگل­کاری می‌تواند، ضمن کنترل بیابان­زایی و تولید مواد سلولوزی، شرایط را برای بقا و سکونت انسان و همچنین حیات‌وحش فراهم ­نماید. در کنار انتخاب گونه مناسب برای جنگل­کاری، می­بایست به نیازهای بوم‌شناختی و بوم سازگاری آن‌ها نیز توجه کرد. بسیاری از گونه‌های جنگلی، می­توانند با سازوکارهای مختلف ازجمله بهبود کارایی مصرف آب با خشکی مقابله نمایند. از طرف دیگر توجه به نیاز آبی واقعی این گیاهان و تأثیر تنش خشکی بر رفتار و سازگاری آن‌ها با طبیعت، حائز اهمیت است. از طریق آزمایش­های لایسیمتری و تعیین نیاز آبی تعدادی از گونه­های جنگلی ازجمله تاغ (Haloxylon aphyllum) و چند گونه اکالیپتوس (Eucalyptus camaldulensis,E. microtheca E. sarjentii, E. leucoxyloni, E, saligna و E. flocktoniea)، سازوکارهای سازگاری آن‌ها برای بقا در شرایط خشک موردتوجه قرار گرفت. در میان گونه­های ذکرشده تاغ دارای کمترین نیاز آبی و مقاوم‌ترین گونه به تنش خشکی بود. این‌گونه همچنین از کارایی مصرف آب بالاتری در مواجه با تنش خشکی، برخوردار بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Water consumption management for silviculture in arid and semi-arid regions by determining of water requirements and drought tolerance threshold

نویسندگان [English]

  • M.H Rad 1
  • M.H. Assareh 2
  • M. Khosroshahi 3
  • M. Soltani 4
1 Assistant Prof, Research Division of Natural Resources, Yazd Agricultural and Natural Resource Research and Education Center, AREEO, Yazd, Iran
2 Prof., Research Institute of Forests and Rangelands, AREEO, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Desert Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, AREEO, Tehran, Iran
4 M.Sc., Research Division of Natural Resources, Yazd Agricultural and Natural Resource Research and Education Center, AREEO, Yazd, Iran
چکیده [English]

.
Improving vegetation cover in arid and semi-arid regions can be controlling desertification and the production of cellulosic materials by afforestation, in these circumstances, human survival and habitat, as well as wildlife, also provided too. For afforestation in arid and semi-arid regions, it is necessary to selection of appropriate species and pay attention to their ecological and eco adaptation needs. Drought resistance mechanisms include water use efficiency in many forest species for a stay of drought condition have been utilization. On the other hand, water requirements and the effects of drought stress on ecological adaptation are important for this plants. Through lysimetry experiments and determination of water requirement for many forest species including Saxual (Haloxylon aphyllum) and several species of eucalyptus (Eucalyptus camaldulensis, E. microtheca E. sarjentii, E. leucoxyloni, E, saligna and E. flocktoniea), there were considered and adaptation mechanisms for survival in dry conditions were studied for them. Among the mentioned species, Saxual had the lowest water requirement and the most resistant species to drought stress. This species had a higher water use efficiency to drought stress.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Crop coefficient
  • Desertification
  • evapotranspiration
  • Vegetative cover
  • Water use
احسـانی، ع.، ارزانـی، ح.، فرحپـور، م.، احمدی، ح.، جعفری، م. و اکبـرزاده، م. 1391. برآورد تبخیر و تعـرق بـا اسـتفاده از اطلاعات آب‌وهوایی، خصوصیـات گیـاه (مرتـع) و خـاک بـه کمـک نرم‌افزار Cropwat مطالعــه مــوردی: منطقـه اسـتپی اسـتان مرکـزی ایـران، ایسـتگاه رود شـور. نشریه مرتع و بیابان ایـران. 19(1): 16-1.
راد، م.ه.، عصاره، م.ح.، مشکوه، م.ع.، دشتکیان، ک. و سلطانی، م. 1388. نیاز آبی و تابع تولید اکالیپتوس (Eucalyptus camaldulensis Dehnh) در شرایط اقلیمی خشک. نشریه جنگل ایران. 2(1): 71-61.
راد، م.ه.، مشکوه، م.ع.، سلطانی، م. و میرجلیلی، م.ر. 1390. تعیین نیاز آبی تاغ (Haloxylon aphyllum) به روش آزمایش­های لایسیمتری. نشریه خشکبوم، 3(1): 23-14.
صداقت، م.، مهرنیا، س.ر.، برزگر، ص. و زنگی آبادی، م. 1396. تأثیر مخاطره‌آمیز کاهش سطح تاغ زارهای اطراف شهر کرمان بر تشکیل کانون­های ریز گرد. نشریه مدیریت مخاطرات محیطی. 3(3): 199-210.
صفاری، م. ‌1382. بررسی و مقایسه محاسبات لایسیمتری تبخیر و تعرق بالقوه گیاهان مختلف در ایران. مجموعه مقالات اولین سمینار سراسری لایسیمتر. جهاد دانشگاهی استان کرمان. 88– 82.
علیزاده، ا. 1383. رابطه آب و خاک و گیاه. چاپ چهارم. دانشگاه امام رضا، مشهد. 470 صفحه.
Al-Jamal, M.S., Sammis, T.W., Mexal, J.G., Picchioni, G.A. and Zachritz, W.H. 2002. A growth-irrigation scheduling model for wastewater use in forest production. Agricultural Water Management. 56(1): 57-79.
Hang, A.N. and Miller, D.E. 1986. Yield and physiological responses of potatoes to deficit, high frequency sprinkler irrigation. Agronomy Journal. 78(3): 436-440.
Howell, T.A. 2001. Enhancing water use efficiency in irrigated agriculture. Agronomy Journal. 93 (2): 381-289.
Kirkham, M.B. 2005. Soil and plant water relation. Principles of Elsevier, Acadomic Press, USA.
Marshall J.K. 1971. Drag measurements in roughness arrays of varying density and distribution. Agricultural Meteorology. 8: 269–292.
White, D.A., Turner, N.C. and Galbraith, J.H. 2000. Leaf water relations and stomatal behavior of four allopatric Eucalyptus species planted in Mediterranean southwestern Australia. Tree Physiology. 20(17): 1157–1165.
Xu, X., Zhang, R., Xue, X. and Zhao, M. 1998. Determination of evapotranspiration in the desert area using lysimeters. Communications in Soil Science & Plant Analysis. 29(1-2): 1-13.