تأثیر سیاست کاهش یارانه آب آبیاری بر تقاضای آب کشاورزان و سطح زیرکشت محصولات زراعی

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

3 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل ، ایران

4 دانشجوی دکتری گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان. زاهدان، ایران

چکیده

بخش کشاورزی بزرگ‌ترین مصرف­کننده آب در کشور است که با توجه به خشکسالی­های دهه­های اخیر، امنیت غذایی و مدیریت صحیح منابع آب از اهمیت ویژه­ای برخوردار است؛ بنابراین، ارائه روش­های صحیح مدیریتی برای صرفه­جویی مصرف آب و کاهش خسارات ذخایر آبی ضروری است. بدین منظور، برای مصرف بهینه این نهاده از سیاست کاهش یارانه آب آبیاری کشاورزی بخش مرکزی شهرستان بافت با استفاده از مدل برنامه­ریزی ریاضی مثبت استفاده شد. داده­های تحقیق با به‌کارگیری روش نمونه­گیری تصادفی با تکمیل 150 پرسشنامه و داده­های اداره جهاد کشاورزی شهرستان بافت برای سال زراعی 98-97 گردآوری شد و برای تخمین داده­های (مانند سطح زیر کشت، نهاده آب و عملکرد) محصولات زراعی منطقه از نرم‌افزار گمز استفاده شد. نتایج نشان داد که با افزایش قیمت نهاده­ آب آبیاری سطح زیر کشت محصولات جو و گندم با شیب تند و محصول یونجه با شیب ملایم کاهشی می­شوند و سطح زیر کشت محصول ارزن افزایش پیدا می­کند. همچنین، درآمد ناخالص و مصرف آب آبیاری منطقه تحت اعمال سیاست­های کاهش یارانه آب کاهش پیدا می­کند. الگوی کشت کشاورزان به نفع محصولاتی که میزان درآمد بیشتری را به ازای هر واحد آب مصرفی تولید می­کنند، تغییر می­کند. ازاین‌رو، در اولویت قرار دادن سیاست کاهش یارانه آب آبیاری، در تصمیم­گیری و برنامه­های سیاستی به‌عنوان راهبردی مناسب و کاربردی جهت افزایش ذخایر منابع آبی منطقه توصیه می­شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effect of irrigation water subsidy reduction policy on farmers'''' water demand and Area under cultivation of agricultural products

نویسندگان [English]

  • shoja mousapour syahjel 1
  • mahdi hosseini 2
  • Mahmoud Ahmadpour Brazjani 3
  • Mohammad Nurouziyan 4
1 PhD student, Department of Agricultural Economics, Faculty of Economics, University of Sistan and Bluchestan, Zahedan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Agricultural Economics, Faculty of Economics, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
3 Assistant Professor, Department of Agricultural Economics, Faculty of Agriculture, University of Zabol, Zabol, Iran
4 Ph.D student, Department of Agricultural Economics, Faculty of Economics, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
چکیده [English]

The agricultural sector is the largest consumer of water in the country, which is of particular importance due to the droughts of recent decades, food security, and proper management of water resources. Therefore, it is necessary to provide proper management methods to saving water resources and reduce damage to water resources. For this purpose, for the optimal use of this input, the policy of reducing agricultural irrigation water subsidies in the central part of Baft county was used using a positive mathematical planning model. The research data were collected using random sampling method by completing 150 questionnaires and data of Agricultural Jahad Organization of Baft county for the 2019-2018 crop year and to estimate the data (area under cultivation, water, yield, etc) of the region''s crops from GAMS software was used. The results showed that with increasing the price of irrigation water input, the area under cultivation of barley and wheat crops with a steep slope and alfalfa crop with a gentle slope decrease and the area under cultivation of millet crop increases. Also, the gross income and irrigation water consumption of the region will be reduced under the policies of reducing water subsidies. Farmers'' cropping patterns change in favor of crops that produce more revenue per unit of water consumed. Therefore, prioritizing the policy of reducing irrigation water subsidies is recommended in decision-making and policy programs as an appropriate and practical strategy to increase the region''s water resources.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Irrigation water
  • Positive Mathematical Programming Model
  • Water subsid
جلیل پیران، ح. 1391. نقش قیمت‌گذاری آب در بخش کشاورزی بر تعادل منابع آب. مجله اقتصادی- ماهنامه بررسی مسائل و سیاست­های اقتصادی. (12) 2: 128-119.
رهنما، ع.، کهن‌سال، م. ر. و دوراندیش، آ. 1391. برآورد ارزش اقتصادی آب با استفاده از رهیافت برنامه‌ریزی ریاضی مثبت در شهرستان قوچان. مجله اقتصاد کشاورزی. 6(4): 150-133.
سازمان مطالعات آب کرمان. 1389. آمارنامه آب کرمان. دفتر آمار و فناوری اطلاعات.
کلبعلی، ا.، صبوحی صابونی، م. و احمدپور، م. 1395. راهبردهای تخصیص بهینه آب سد وشمگیر با استفاده از روش برنامه‌ریزی تصادفی دومرحله‌ای. آب و خاک 66(30): 1832-1847.
معین­الدینی، ز. 1389. بررسی واکنش زارعین به سیاست­های قیمتی و سهمیه­بندی آب آبیاری در استان کرمان. پایان‌نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد رشته اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورز. دانشگاه زابل.
هاشمی­تبار، م.، بدیع برزین، ح. و حسینی، م. 1398. اثر روش‌های قیمت‌گذاری و سهمیه‌بندی آب آبیاری بر الگوی کشت و تقاضای آب در دشت سیستان. پژوهش آب در کشاورزی. 33(3):463-476.
Al-Ansari, N., Alibrahiem, N., Alsaman, M. and Knutsson, S. 2014. Water demand management in Jordan. Engineering. 6(1): 19-26.
 
Howitt, R.E., Medellin-Azuara, J. and MacEwan, D. 2009. Estimating the economic impacts of agricultural yieldrelated changes for California. Final Paper, A Paper From California Climate Change Center. 26: 95-115.
Mitter, H. and Schmid, E. 2021. Informing groundwater policies in semi-arid agricultural production regions under stochastic climate scenario impacts. Ecological Economics. 180: 1-17.
Sapino, F., Perez-Blanco, C. D., Gutierrez-Martin, C. and Frontuto, V. 2020. An ensemble experiment of mathematical programming models to assess socio-economic effects of agricultural water pricing reform in the Piedmont Region, Italy. Journal of Environmental Management. 267: 1-13.